Bố thí

Phần II (tiếp theo)

Toàn Không

Xây cất Đạo Tràng cúng dường Phật

Tiếp theo kỳ trước, chúng ta đã biết thế nào là bố thí rộng lớn, trong bài này sẽ nêu lên vài trường hợp điển hình của trưởng giả Cấp Cô Độc trong thời đức Phật còn tại thế.

Những ai có đọc Kinh sách của Phật giáo thường biết vị Trưởng giả tên Cấp Cô Độc là người tin đức Phật và chúng Tăng một cách kiên cố. Ông đã bỏ ra biết bao nhiêu tiền của công sức xây cất đạo tràng Kỳ Hoàn tại nước Xá Vệ ở phiá Bắc Ấn Độ để cúng dàng đức Phật và đại chúng Tỳ Kheo. Nơi đó, đức Phật đã trú ngụ rất nhiều lần trong suốt thời gian trên bốn mươi năm du hành hóa độ chúng sinh của đức Phật khắp nước Ấn Độ và vùng lân cận thời bấy giờ.

Dưới đây là trích phỏng theo Đại Tạng Kinh, trong bộ Tạp A Hàm, quyển một, từ trang 465 đến 469 những lời của Trưởng giả Cấp Cô Độc kể lại với Tôn giả Xá Lợi Phất, một đệ tử của đức Phật về việc cúng dường Đạo Tràng Kỳ Hoàn như sau:

“. . . Trưởng giả Cấp Cô Độc nói: “Thưa Thế Tôn, ngưỡng mong Ngài nhận lời mời của con cùng đại chúng Tỳ Kheo đến thành Xá Vệ (về phương Bắc) thuộc nước Xá Vệ để an cư mùa mưa”

Lúc ấy đức Thế Tôn hỏi con: “Ông tên là gì? Người dân nước Xá Vệ gọi ông bằng gì?”

Con liền thưa: “Con tên Tu Đạt Đa, vì con thường cung cấp cho người nghèo cô độc, nên người dân trong nước Xá Vệ gọi con là Cấp Cô Độc”( Ở đây chúng ta thấy trưởng giả Cấp Cô Độc đã từng bố thí trước khi gặp đức Phật đến nổi danh được người đời đặt cho một cái tên đặc biệt).

Đức Thế Tôn lại hỏi: “Tại nước Xá Vệ ông có phòng ốc gì chưa? Nếu có thì các thầy Tỳ Kheo mới có thể vãng lai, mới có thể trú ngụ được”

Con trả lới rằng: “Thưa Thế Tôn, tại nước Xá Vệ, con chưa có phòng ốc, nhưng con có thể cho xây cất để các thầy Tỳ Kheo vãng lai cư ngụ. Mong Thế Tôn cử một vị Tỳ Kheo đến nước Xá Vệ giúp con trong việc kiến lập phòng ốc”.

Bấy giờ đức Thế Tôn liền cử Tôn giả (Xá Lợi Phất) đi giúp đỡ con. Khi công việc tại thành Vương Xá xong xuôi, con cùng Tôn giả đi đến nước Xá Vệ; nhưng không vào thành, cũng chẳng về nhà, mà lập tức đi dạo khắp nơi bên ngoài thành. Quan sát xem chỗ nào có thể đi lại tiện lợi, ban ngày không ồn ào, và ban đêm tịch tĩnh. Chỗ không có muỗi mòng, cùng chẳng ruồi bọ, không nóng cũng chẳng lạnh, đủ rộng lớn có thể xây cất phòng ốc, vườn hoa, ao hồ v.v… để cúng dàng đức Phật và đại chúng Tỳ Kheo.

Thưa Tôn giả, bấy giờ con chỉ thấy khu vườn của hoàng thân Đồng Tử Thắng là đủ tiêu chuẩn đã định, con quan sát kỹ rồi liền nghĩ: “Chỉ có khu này là thích hợp nhất, là tốt nhất, không còn chỗ nào khác tốt hơn”

Nghĩ như vậy, con liền đi thẳng đến nhà Đồng Tử Thắng mà nói rằng: “Thưa Hoàng

Thân, Ngài có thể bán khu vườn kia cho tôi được không?”

Đồng Tử bảo con: “Trưởng giả nên biết, tôi không bán vườn đâu”

Cứ như vậy, lần thứ hai, rồi lần thứ ba con cũng nói như thế; Đồng Tử Thắng cũng

lần thứ hai từ chối như thế, rồi lần thứ ba bảo con rằng: “Này Trưởng giả, tôi đã nói tôi

không bán vườn, ông cứ hỏi lôi thôi mãi, ngoại trừ chỉ khi nào tiền ức tỉ ông trải đầy mặt

đất”.

Lúc ấy con liền nói: “Này Hoàng thân, Ngài đã quyết định giá cả, chỉ còn việc trao tiền

nữa thôi”.

Thưa Tôn giả, con và Đồng Tử Thắng, mgười thì nói đã quyết định giá cả rồi, người thì

nói chưa quyết định giá cả. Cùng nhau tranh cãi lớn, rồi cùng dắt nhau đến vị Phán Quan

xử án của nước Xá Vệ để xin phán quyết về việc ấy. Bấy giờ sau khi nghe đôi bên trình

bày, vị Phán Quan bảo Đồng Tử Thắng rằng: “Này Đồng Tử Thắng, thế là ông đã tự

quyết định bán với giá cả tiền ức tỉ trải đầy mặt đất như thế rồi, chỉ còn việc nhận đủ tiền

của trưởng giả Cấp Cô Độc mà thôi, không còn tranh cãi gì nữa”.( Ở đây chúng ta thấy

lòng chí thành quyết tâm của trưởng giả Cấp Cô Độc trong việc thiết lập Đạo Tràng, nên

với bất cứ giá nào cũng chấp nhận hết)

Thế là con liền trở về nhà lấy tiền, và dùng voi, xe ngựa để chuyên chở các kho bạc

đem đến. Con đã xuất ra tới ức tỉ để trải khắp mặt đất, nhưng còn một chỗ chưa khắp đến.

Con còn đang suy nghĩ xem nên lấy bạc ở kho nào để trải trên chỗ đất còn lại ấy cho vừa

đủ; bấy giờ Đồng Tử Thắng bảo con rằng: “Này Trưởng giả, nếu có ăn năn về số tiền đã

giao ấy thì hãy lấy trở về, trả lại khu vườn cho tôi”.

Con bảo Đồng Tử Thắng: “Tôi không có ăn năn, tôi chỉ suy nghĩ xem nên lấy tiền bạc ở

kho nào để mang đến trải chỗ đất còn lại cho vừa đủ, không thừa cũng không thiếu”.

Bấy giờ Đồng Tử tự nghĩ: “Đức Phật hẳn là người cao cả, vĩ đại, và là người có oai đức

lớn; đại chúng Tỳ Kheo hẳn cũng rất cao cả, và cũng có oai đức lớn. Do đó mới làm cho

Trưởng giả này thiết bày cúng dàng vĩ đại, coi của cải rẻ đến như thế; có lẽ ta nên xây

cổng ngõ tại miếng đất còn lại để cúng dàng”. Nghĩ như vậy rồi, Đồng Tử Thắng bảo

con: “Này Trưởng giả, hãy thôi đi, đừng xuất tiền bạc để trải lên chỗ đất còn lại nữa, vì ngay chỗ đất ấy tôi sẽ xây cổng ngõ để cúng dàng Phật và đại chúng Tỳ Kheo”.

Thưa Tôn giả, vì lòng từ mẫn nên con đồng ý để miếng đất ấy lại cho Đồng Tủ Thắng xây cổng ngõ . . . .

Việc xấy cất trở nên rất thuận lợi và nhanh chóng, suốt mùa hè năm ấy, con đã hối thúc, đôn đốc cấp tốc cho xây cất hoàn tất mười sáu dãy nhà và mười nhà biệt lập làm các giảng đường, các đại giảng đường, rồi lại phân ngăn chia các phòng ốc riêng biệt làm nơi trú ngụ. Lại có các nhà tắm, các nơi chứa nước, ao hồ, suối, vườn hoa, đường để đi kinh hành v.v…”

Bố thí rông lớn của trưởng giả Cấp Cô Độc

Trưởng giả Cấp Cô Độc xây cất đạo tràng cúng dường đức Phật và chúng Tăng xong, ông còn làm rất nhiều việc bố thí cúng dường khác trong suốt đời ông như cung cấp vật thực, quần áo, thuốc men, vật dụng cần thiết cho cả chúng Tăng và các người nghèo túng bệnh hoạn. Chúng ta đọc tiếp một đoạn khác trích phỏng theo Đại Tạng Kinh, trong bộ Tăng Nhất A Hàm, quyển một, từ trang 110 đến 114 như sau:

“Một thời Phật ở nước Xá Vệ trong vườn Cấp Cô Độc, tại đại giảng đường có rất đông đảo Tỳ kheo và Cư sĩ, đức Thế Tôn hỏi các Tỳ Kheo rằng: “Đàn việt thí chủ nên thừa sự cúng dàng các bậc Hiền Thánh tinh tấn trì giới như thế nào?”

Có một Tỳ Kheo đứng lên vái Phật rồi nói: “Thưa, Thế Tôn là vua các pháp, cúi mong Thế Tôn nói nghĩa này như thế nào, chúng con sẽ hết lòng phụng trì”.

Đức Phật bảo: “Hãy lắng nghe, khéo suy nghĩ, Ta sẽ phân biệt nghĩa này cho thầy và đại chúng”.

Tỳ Kheo ấy đáp: “Xin vâng” và ngồi xuống. Toàn thể đại chúng im lặng chờ Phật giảng.

Đức Phật nói: “Đàn việt thí chủ thừa sự cúng dường các bậc đa văn, tinh tấn trì giới thường trừ bỏ Ngũ Ấm (sắc, thọ, tưởng, hành, thức), xem như bậc chỉ đường cho người mê, cung cấp thức ăn áo mặc cho người thiếu thốn, khiến người sợ hãi không buồn khổ, dạy cho người sợ sệt không kinh sợ, che chở cho người không chỗ nương tựa, làm con mắt cho người mù, làm y vương cho người bệnh; ví như nhà nông chăm sóc ruộng vườn mới có lúa ăn. Này các Tỳ Kheo, đàn việt thí chủ thừa sự cúng dường các bậc đa văn tinh tấn trì giới như thế đó”.

Lúc đó trưởng giả Cấp Cô Độc đang ở trong đại chúng từ phiá xa, Trưởng giả đứng lên vái Phật rồi nói: “Thưa Thế Tôn, đúng thế, đúng thế bạch đức Như Lai. Tất cả thí chủ đến với người nhận như được thân cận gần gũi cha mẹ, rất là qúy báu”

Đức Phật bảo: “Đúng vậy Trưởng giả, đúng như lời ông nói”.

Trưởng giả Cấp Cô Độc thưa: “ Từ nay về sau, cửa nhà con không đóng kín (không khóa), cũng không từ chối một ai, từ các hàng đệ tử của Thế Tôn, đến những người đi đường thiếu thốn. Cúi mong Thế Tôn chấp thuận cho hàng Tỳ Kheo nếu cần những vật tùy thân như y, bát, tọa cụ, bồn tắm và các tạp vật của người tu, cứ đến nhà đệ tử mà lấy”.

Lúc ấy, đức Phật bảo: “Các thầy nếu thiếu gì cho một Sa Môn, cứ đến Nhà Trưởng giả mà thọ nhận, Ta cho phép, chớ có nghi nan bận lòng”.

Mấy ngày sau, Trưởng giả cấp Cô Độc lại cho chở đồ bố thí rộng rãi ở bốn cửa thành, rồi ngày khác ở chợ, rồi ngày khác nữa ở nhà v.v…ai cần ăn cho ăn, ai cần mặc cho mặc, ai cần gì cho nấy.

Bấy giờ đức Phật nghe trưởng giả Cấp Cô Độc bố thí rộng lớn khắp nơi như thế, Ngài bảo các Tỳ Kheo: “Ưu Bà Tắc (Cư Sĩ) ưa bố thí nhất trong hàng đệ tử của Ta là trưởng giả Tu Đạt (Cấp Cô Độc).

Sau đó ít năm, khi đức Phật trở lại đạo tràng Kỳ Hoàn nước Xá Vệ, một hôm trưởng giả Cấp Cô Độc đến viếng đức Phật, sau khi vái chào và hỏi thăm sức khỏe của Phật, Trưởng giả ngồi qua một bên để nghe pháp.

Lúc ấy đức Phật hỏi Trưởng giả: “Trưởng giả, ông có thường bố thí cho người nghèo thiếu không?”

Trưởng giả thưa: “Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Con hằng bố thí cho người nghèo thiếu, bố thí rộng rãi tại bốn cửa thành, tại chợ, tại nhà, cấp các thứ cần thiếu cho người, con đã làm như thế rất nhiều lần. Bạch Thế Tôn, có lúc con nghĩ rằng muốn bố thí cho tất cả loài chim rừng, súc vật trong rừng. Con cũng không nghĩ: “đây nên cho, kia không nên cho”; cũng không nghĩ: “Đây nên cho nhiều, kia nên cho ít”. Con hằng nghĩ: “Tất cả chúng sanh đều do ăn mà còn tính mạng, có ăn thì sống, không ăn thì chết”.

Đức Phật bảo: “Lành thay, lành thay! Trưởng giả! Ông đã đem lòng Bồ Tát, chuyên ròng một ý mà bố thí rộng rãi. Đúng là các chúng sinh đều do ăn mà sống, không ăn liền chết. Này Trưởng giả, Ông sẽ thu hoạch được qủa báo lớn, tiếng đồn mười phương thế giới, được pháp vị cam lồ. Sở dĩ như thế là vì Bồ Tát thường đem tâm bình đẳng mà bố thí, chuyên ròng một lòng nghĩ tới các loài chúng sinh, họ do ăn mà còn, có ăn liền được cứu tế, không có ăn sẽ chết. Rồi Phật nói kệ diễn tả lại ý trên:

Hãy nên bố thí khắp,

Trọn không tâm luyến tiếc,

Ắt sẽ gặp điều lành,

Được đến bờ bên kia (giải thoát)”

Chúng ta thấy rõ sự bố thí của trưởng giả Cấp Cô Độc là do lòng từ bi bình đẳng, thật vô cùng rộng lớn, chúng ta nên học và cố gắng noi theo vậy.

Toàn Không